Đa Thức nhiều biến số cho tư duy đầu tư

Phỏng vấn Bill Ackman: thị trường, AI và triết lý đầu tư

23/08/2026 · 7.616 từ · 39 phút đọc

Người dẫn chương trình: Allison Shontell · Khách mời: Bill Ackman (Nhà sáng lập & CEO, Pershing Square) · Thông điệp tài trợ: Jason Gershenson (CEO Deloitte Mỹ). Bản dịch tiếng Việt từ podcast “Fortune 500: Những ông lớn và người phá vỡ ngành”.

Mục lục

1. Giới thiệu

Bill Ackman: Tôi nghĩ nếu muốn huy động 10 triệu đô, tại sao không tìm đến những người giàu nhất thế giới và xin họ một khoản tiền thật nhỏ?

Allison Shontell: Khi nhắc đến Bill Ackman, người ta nghĩ ngay đến một trong những nhà đầu tư có tầm ảnh hưởng nhất mọi thời đại. Nhưng một thập kỷ trước, quỹ đầu cơ Pershing Square của Bill từng có lúc tưởng chừng sắp sụp đổ. Ackman đối mặt khoản lỗ gần 4 tỷ đô từ một khoản đầu tư, và mọi thứ suýt chút nữa vượt tầm kiểm soát.

Bill Ackman: Đây là một thất bại trong khâu thẩm định của tôi.

Allison Shontell: Bill đã xoay chuyển ngoạn mục quỹ đầu cơ của mình, và ngày nay anh là một trong những tiếng nói hàng đầu ở Phố Wall, với khối tài sản hơn 8 tỷ đô.

Bill Ackman: Bạn không muốn trở thành kẻ chạy theo đám đông trên thị trường. Bạn muốn là người nhìn về hướng ngược lại.

Allison Shontell: Anh cũng đã xây dựng một sức ảnh hưởng trực tuyến to lớn với 2,7 triệu người theo dõi, nơi anh thẳng thắn chia sẻ những quan điểm đôi khi rất gây tranh cãi về kinh doanh, chính trị và văn hóa.

Bill Ackman: Có người kiểu, “Thôi tôi sẽ không mở tài khoản Trump cho con mình đâu vì tôi không thích cái tên Trump account.” Được thôi, nghe thật ngớ ngẩn.

Allison Shontell: Tôi là Allison Shontell, và đây là Fortune 500: Những ông lớn và người phá vỡ ngành. Chúng ta sẽ quay lại sau ít phút quảng cáo từ nhà tài trợ.

2. Triển vọng thị trường & bức tranh AI

Allison Shontell: Bill Ackman, rất vui được ngồi cùng anh hôm nay. Cảm ơn anh đã dành thời gian.

Bill Ackman: Tất nhiên rồi.

Allison Shontell: Điều đầu tiên tôi muốn nghe từ anh là cập nhật về thị trường. Anh đang quan sát điều gì? Điều gì thú vị? Chuyện gì đang diễn ra? Và những rủi ro anh đang thấy?

Bill Ackman: Thị trường lúc nào cũng thú vị, nhưng đây có vẻ là một giai đoạn đặc biệt trong lịch sử — giữa lúc có vài cuộc chiến quan trọng cùng lúc, cộng với thay đổi công nghệ lớn. AI, tôi nghĩ, chính là câu chuyện của thời điểm này, thực sự là câu chuyện của nhiều, nhiều năm tới. Nghĩ về những tác động đối với doanh nghiệp, nền kinh tế, các công ty, người lao động, tôi cho rằng AI thực sự là câu chuyện chính.

Về thị trường, đây là thời điểm mà người ta có khá nhiều đầu cơ. Ở mặt tiêu cực, ta có thể nói đến sự tăng trưởng của các quyền chọn 0DTE (đáo hạn trong ngày), các quỹ ETF đòn bẩy, và tiền đổ vào cá cược thể thao. Đầu cơ càng tăng, đó là lúc tôi cho rằng nên thận trọng hơn một chút.

Đồng thời, nếu nhìn vào các chỉ số thị trường, người ta chỉ ra rằng bội số định giá đang cao hơn, nhưng S&P là một chỉ số trọng số theo vốn hóa thị trường, nghĩa là các công ty lớn nhất có tác động lớn nhất đến định giá, và các công ty lớn nhất lại là những doanh nghiệp thực sự tuyệt vời với quỹ đạo tăng trưởng cao hơn nhiều so với các doanh nghiệp của một thập kỷ trước, hay 20, 30 năm trước. Vậy nên đây là một thị trường khác so với việc chỉ nhìn vào bội số trung bình, và chúng tôi đang tìm thấy những cổ phiếu rẻ. Thực tế, một số công ty tăng trưởng bền vững tốt nhất thế giới đang có mức giá mà chúng tôi thấy hấp dẫn, vì chúng không nằm ở tuyến đầu, không phải tâm điểm của nhu cầu về bộ nhớ giá rẻ, hay thậm chí đất đai và bất động sản cho trung tâm dữ liệu.

Allison Shontell: Vâng, như anh nói, cái mới bây giờ dường như là năng lượng, tất nhiên là thứ nuôi cả nền kinh tế này, nhưng còn chip và chất bán dẫn mà mọi người đang đổ tiền vào. Một số cổ phiếu công nghệ lớn gần đây anh vừa mua: Uber, Microsoft, Amazon, Meta. Tôi tò mò về chiến lược của anh ở đó, và tôi phải thừa nhận, là người thường xuyên theo dõi bức tranh AI, những cái tên đó chưa chắc là nơi tôi sẽ đặt cược AI, vì tôi nghĩ anh đã bán bớt Alphabet, mà với tôi có vẻ là một công ty khá tốt để nắm giữ.

Bill Ackman: Tôi ít hứng thú hơn với, có thể nói là, tuyến đầu công nghệ. Về mặt trí tuệ tôi quan tâm đến các công ty và mô hình AI tiên phong, nhưng chúng tôi cố tìm những doanh nghiệp mà mình có thể dự đoán với độ tin cậy rất cao chúng sẽ trông như thế nào theo thời gian. Điều đó trở nên khó hơn nhiều khi có thay đổi công nghệ lớn. Nhưng một số doanh nghiệp lại có vị thế thị trường mà chúng tôi cho là rất khó bị phá vỡ.

Vậy nên Uber là một doanh nghiệp khá tuyệt vời. Nếu nhìn vào các chỉ số dòng tiền, tăng trưởng, quỹ đạo lợi nhuận, tăng trưởng doanh thu — thậm chí tôi muốn nói cả độ phủ trong tâm trí người dùng nữa, phải không? Khi một công ty trở thành động từ, đó là dấu hiệu khá rõ cho thấy nó đang ở vị thế thống lĩnh. Nhưng cổ phiếu Uber lại cực kỳ rẻ so với một doanh nghiệp chất lượng như vậy. Tại sao? Vì người ta lo lắng rằng Tesla — cụ thể là robotaxi của Tesla — sẽ hoàn toàn chiếm lĩnh toàn bộ thị trường xe tự lái và di chuyển nói chung. Uber vừa là công ty di chuyển vừa là công ty giao đồ ăn. Họ đang sắp hoàn tất một thương vụ sẽ khiến họ càng thống lĩnh hơn nữa trong không gian đó.

Quan điểm của chúng tôi là bạn sẽ muốn mở ứng dụng Uber để quyết định cách di chuyển từ nơi này đến nơi khác, thay vì mở ứng dụng Tesla hay ứng dụng Waymo hay ứng dụng của công ty xe tự lái khác để tìm chuyến đi. Bạn muốn có một chuyến đi trong thời gian ngắn nhất với chi phí thấp nhất, và bạn muốn một thương hiệu mà mình có thể tin tưởng. Bạn không muốn phải nhập hết thông tin của mình vào một loạt trang web khác nhau rồi cuộn qua từng cái. Vậy nên chúng tôi cho rằng vị thế của họ rất, rất vững. Chúng tôi muốn sở hữu một doanh nghiệp ở mức giá chiết khấu đáng kể so với tương lai của nó. Microsoft, Meta, Amazon, hay Uber của thế giới này đang rẻ hôm nay vì mọi ánh mắt đang đổ dồn vào Micron hay một số công ty bán dẫn.

Allison Shontell: Vậy với trường hợp Uber, nghe có vẻ như anh đang tập trung vào nó như một nền tảng hơn là vào tính tự động hay xe tự lái?

Bill Ackman: Ý tôi là, chúng tôi nghĩ họ là bên hưởng lợi lớn. Lái xe tự động sẽ làm giảm chi phí di chuyển từ nơi này sang nơi khác. Nó sẽ giảm chi phí bảo hiểm, và điều đó tất nhiên sẽ thúc đẩy nhu cầu nhiều hơn. Khi giá giảm xuống, tôi nghĩ học lái xe sẽ trở thành thứ dành cho những người thích xe cộ — một sở thích.

Allison Shontell: Một sở thích, đúng vậy. Thật kỳ lạ.

3. Thị trường tư nhân, định giá công nghệ & IPO công khai

Allison Shontell: Vậy nên có rất nhiều IPO nghìn tỷ đô... thôi, tôi không muốn nói là tất cả. Thực ra có ba: SpaceX, chúng ta kỳ vọng Anthropic sắp tới, kỳ vọng OpenAI sắp tới. Nhà đầu tư nên nghĩ về điều đó thế nào? Và tôi cũng muốn nghe quan điểm tổng quát hơn của anh về những gì đang diễn ra trên thị trường tư nhân, vì định giá có vẻ điên rồ vào thời điểm các công ty lên sàn.

Bill Ackman: Cách nhà đầu tư nên nghĩ về bất kỳ IPO nào là: mức giá tôi đang trả có hợp lý so với tương lai của doanh nghiệp hay không? Rất thường xuyên xung quanh các IPO có thể có nhiều sự cường điệu và hào hứng, và đó là điều bạn phải thận trọng. Nhưng một IPO có thể là cách để trở thành nhà đầu tư sớm vào quỹ đạo của một công ty. Đó thực sự là điều một IPO theo truyền thống vẫn là. Giờ đây, khi đã đạt mức một nghìn tỷ đô, câu hỏi là: liệu bạn có đang ở giai đoạn sớm trong quỹ đạo của doanh nghiệp hay không?

SpaceX là một công ty tuyệt vời. Tôi là fan lớn của Elon. Tôi có phần mâu thuẫn ở chỗ tôi gián tiếp trở thành cổ đông của SpaceX — tôi từng là nhà đầu tư vào X và XAI, và một nhà đầu tư nhỏ vào SpaceX, nên giờ tôi thực sự có một khoản đầu tư cá nhân đáng kể vào công ty này. Tôi không đầu tư cá nhân vào các công ty đại chúng, nên tôi bị “mắc kẹt” đầu tư vào các công ty tư nhân, điều này khá thú vị và quan trọng để thấy trước những gì sắp tới.

Tôi nghĩ điều đáng tiếc là, khi Amazon lên sàn, vốn hóa thị trường của nó tương đối nhỏ, nên các cổ đông bán lẻ đại chúng, những người đầu tư theo thời gian, đã có cơ hội làm giàu cùng Amazon. Tôi nghĩ sẽ khó làm giàu hơn khi bạn bắt đầu ở mức vốn hóa một nghìn rưỡi tỷ đô. Dù vậy, SpaceX đang theo đuổi những thị trường cực lớn, đúng không? Không gian như một thị trường — họ có lợi thế cực kỳ thống lĩnh, độc đáo hơn hầu như bất kỳ công ty nào khác về vị thế đưa một lượng lớn hàng hóa lên vũ trụ với chi phí rất thấp. Điều đó đặt họ vào vị thế cực kỳ tốt. Starlink là một sản phẩm tuyệt vời. Tôi dùng nó, thực ra tôi có một bộ Starlink nhỏ mang theo khi đi bay. Ngay cả Wi-Fi của United cũng chưa bao giờ tốt hơn.

Allison Shontell: Thật tuyệt vời. Bạn thực sự có thể làm việc hiệu quả trên một chuyến bay.

Bill Ackman: Và họ đang ở vị thế cực kỳ thống lĩnh ở đó. Về AI, tôi muốn nói họ hơi tụt lại phía sau một chút, nhưng xét từ góc độ hạ tầng AI, không ai xây dựng hạ tầng nhanh hơn với chi phí thấp hơn Elon Musk. Vậy nên đó là một doanh nghiệp tuyệt vời, và sau đó bạn chỉ cần nhìn vào giá, nơi mọi thứ phức tạp hơn một chút. Bạn phải đưa ra các giả định về tương lai, và tôi sẽ không đặt cược chống lại Elon.

Điều thú vị về Anthropic là tôi chưa từng thấy một doanh nghiệp nào tăng trưởng nhanh đến vậy. Biểu đồ doanh thu của họ thật không thể tin nổi. Và có vẻ họ đang có EBITDA dương, nếu điều đó đúng, thì đó là tín hiệu rất tốt cho công ty này nếu họ tăng trưởng nhanh như vậy mà vẫn có lãi.

Câu hỏi của tôi về OpenAI — một lần nữa, tôi không có thông tin nội bộ nào về OpenAI, chỉ là những gì tôi đọc trên tạp chí Fortune hay trên mạng — mô hình kinh doanh của họ khiến họ lỗ rất nhiều tiền và tiêu tốn rất nhiều vốn, hàng chục tỷ, có thể hàng trăm tỷ đô trong vài năm tới, và tôi tự hỏi thị trường sẽ sẵn lòng tài trợ cho điều đó trong bao lâu. Rủi ro lớn nhất duy nhất ở cả thị trường tư nhân lẫn đại chúng là tôi không thích những doanh nghiệp mà bạn bỏ vốn vào rồi cứ phải tiếp tục rót thêm tiền vào theo thời gian. Tôi thích những doanh nghiệp mà, đúng, có thể cần một lượng vốn lớn ban đầu, nhưng có một quỹ đạo dòng tiền rất rõ ràng. Nhìn vào Uber. Uber từng đốt một lượng tiền mặt khổng lồ, và phải ghi nhận công của Dara vì những gì anh ấy đạt được kể từ khi tiếp quản điều hành doanh nghiệp — giờ nó tạo ra một lượng vốn khổng lồ. Vậy nên, đúng, bạn có thể đầu tư vào một công ty đang lỗ nhiều tiền và đốt tiền mặt, miễn là có một điểm mà các đường này giao nhau và họ bắt đầu tạo ra dòng tiền dương đáng kể. Ở nhiều thời điểm trong lịch sử, thị trường sẵn lòng để các công ty lỗ tiền trong thời gian dài, và đôi khi họ tỉnh ngộ và quyết định không sẵn lòng làm vậy nữa. Đó là rủi ro, và khi các con số trở nên cực lớn, đó là câu hỏi tôi đặt ra với OpenAI.

4. Tự do ngôn luận, truyền thông cá nhân & bình luận xã hội

Allison Shontell: Bên cạnh việc xây dựng một đế chế đầu tư đầy ảnh hưởng, Bill đã xây dựng một lượng khán giả khoảng 2,7 triệu người theo dõi trên X, mang lại cho anh một nền tảng có thể sánh với nhiều hãng truyền thông truyền thống, và anh không ngại nói lên suy nghĩ của mình. Những năm gần đây, Bill đã lên tiếng về đủ mọi chuyện, từ đầu tư đến chính trị đến các vấn đề xã hội, nhiều lần đưa ra những quan điểm gây tranh cãi công khai, khiến anh trở thành một nhân vật vừa có ảnh hưởng vừa đôi khi gây chia rẽ trong giới kinh doanh Mỹ.

Anh rõ ràng không chỉ là một nhà đầu tư lớn; anh còn có một lượng người theo dõi khổng lồ, và anh không dùng nó chỉ để nói về kinh doanh. Chúng ta có nhắc rằng đôi khi đó là những chủ đề gây chia rẽ. Tôi thực sự đã nghe cuộc trò chuyện của anh với Lex Fridman hai lần. Anh nói, “Anh biết đấy, tôi đang công kích tổng thống, DEI, và các trường đại học tinh hoa. Tôi sẽ tạo ra vài kẻ thù.” Khi anh nghĩ về tác động mà lời nói của mình và lượng người theo dõi của mình có thể tạo ra, anh quyết định lên tiếng về vấn đề gì như thế nào? Nhất là khi biết mình có một quan điểm, nhưng rất nhiều người khác hoàn toàn không đồng ý, và điều đó sẽ tác động đến thế giới ra sao.

Bill Ackman: Nó không mang tính chiến lược. Tôi chỉ đơn giản là quan tâm đến một vấn đề nào đó hoặc đi đến một nhận thức nào đó rồi nghĩ, “Sao không ai bàn về chuyện này nhỉ?” Thường thì có lý do cho điều đó — với mỗi vấn đề trong số đó, đều có rất nhiều phản ứng ngược. Tôi cảm thấy mình ở một vị thế khá đặc biệt khi có thể nói chính xác những gì mình nghĩ — tôi sẽ không mất việc vì điều đó.

Elon Musk sẽ được nhớ đến vì nhiều điều, nhưng thực ra việc anh ấy mua lại X và biến nó thành một nền tảng mở — có người ghét nó vì tính mở đó theo một nghĩa nào đó — đó là nơi bạn có thể chia sẻ quan điểm một cách rất rộng rãi và nghe được phía bên kia của tranh luận. Tôi đọc cả phần bình luận!

Allison Shontell: Cả tốt, cả xấu, cả tệ.

Bill Ackman: Đúng vậy. Những bình luận công kích cá nhân thì tôi không dành nhiều thời gian, nhưng nếu ai đó nghĩ tôi sai, đó là cách tôi học hỏi. Quay lại chuyện hội đồng quản trị, tôi luôn muốn có những người trong hội đồng của mình sẵn sàng nói tôi sai, và điều tương tự đúng ở Pershing. Chúng tôi muốn một môi trường thẳng thắn tuyệt đối, nơi mọi người sẵn sàng thách thức những chuẩn mực đã được chấp nhận. Quay lại câu chuyện bộ quần áo mới của hoàng đế — bạn muốn những đứa trẻ nói rằng hoàng đế không mặc gì cả.

Ở một số vấn đề, điều ban đầu có thể là một ý tưởng thiện chí — DEI là một trong số đó — lại trở thành thứ mà, theo quan điểm của tôi, thực sự làm gia tăng nạn phân biệt chủng tộc, dẫn đến sự kỳ thị, và những điều không hợp pháp hay không vì lợi ích tốt nhất của đất nước, mà không ai bàn đến.

Allison Shontell: Nhưng tôi cho rằng có những người gần gũi với anh cảm nhận theo cả hai chiều. Có người gửi thư cảm ơn, và có người kiểu, “Bill, sao anh có thể làm vậy?”

Bill Ackman: Điều thú vị là khi tôi đi bộ trên phố, kể cả hôm nay, mỗi ngày sẽ có ai đó cảm ơn tôi. Hiếm khi tôi gặp điều ngược lại, nhưng đúng, có người không thích tôi, và nhiều người không đồng ý. Nhưng không sao cả. Tôi tập trung vào điều mình tin là sự thật, và tôi rất sẵn lòng lắng nghe lập luận của bạn nếu bạn nghĩ tôi sai, và tôi sẽ điều chỉnh nếu bạn thuyết phục được tôi.

5. Quan điểm chính trị, Trump & chính sách kinh tế

Allison Shontell: Một trong những vấn đề anh lên tiếng mạnh mẽ là về Tổng thống Trump. Đó là ngay sau vụ ám sát hụt ông ấy, sau khi Elon Musk ủng hộ ông. Anh nói, “Nhìn này, tôi đã xem dữ liệu thực nghiệm, ông ấy có lợi cho doanh nghiệp, và tôi ủng hộ Trump.” Điều đó không có nghĩa anh đồng ý với mọi thứ ông ấy từng làm trong lịch sử và tiếp tục làm, nhưng mối quan hệ của anh với tổng thống hiện nay thế nào? Và anh đánh giá nhiệm kỳ tổng thống của ông ấy đến giờ ra sao?

Bill Ackman: Tôi có mối quan hệ rất tốt với tổng thống, và tôi nghĩ một phần là vì tôi luôn nói với ông ấy sự thật. Khi bạn ở vị trí của ông ấy, bạn có thể thấy mình bị vây quanh bởi những người chỉ nói những gì bạn muốn nghe, và ông ấy tôn trọng những người nói cho ông sự thật. Ông ấy đã làm đúng rất nhiều việc, nhưng như tất cả chúng ta, ông ấy cũng mắc một số sai lầm. Nhìn chung, tôi nghĩ ông ấy đã làm rất tốt, ngay cả ở những việc mà không có gì ông ấy có thể làm mà không hứng chịu chỉ trích khổng lồ từ một nửa đất nước. Việc thực thi các hoạt động quân sự dưới chính quyền của ông ấy nằm trong số những gì được thực hiện tốt nhất mà tôi từng thấy dưới bất kỳ tổng thống nào.

Một trong những thách thức lớn nhất chúng ta có ở đất nước này là gần một nửa đất nước không tham gia vào sự tăng trưởng giá trị do chủ nghĩa tư bản tạo ra, tức là thị trường chứng khoán. Hoặc là họ không có kế hoạch 401(k), họ không sở hữu cổ phiếu, và bạn đã thấy một sự dịch chuyển hướng tới thành công của chủ nghĩa xã hội và các ứng viên xã hội chủ nghĩa thắng cử thị trưởng, như ở thành phố New York. Một phần là do người dân bị bỏ lại phía sau. Tiền lương không thể tăng gộp nhanh như cổ phiếu, nên mọi người cần tham gia vào thị trường chứng khoán để tin vào chủ nghĩa tư bản.

Có một vài sáng kiến — tôi không muốn nhận công vì tôi không biết nguồn gốc ban đầu của nó — vài năm trước tôi nảy ra ý tưởng rằng mỗi em bé sinh ra ở Mỹ nên có 6.700 đô trong một tài khoản khi sinh ra, tăng gộp lên một triệu đô khi nghỉ hưu — một tài khoản “Birthright”. Năm 2020, tôi viết một bài bình luận trên tờ New York Times.

Allison Shontell: Đúng vậy. Và tổng thống về cơ bản đã làm đúng như thế với các tài khoản Trump baby, và giờ có cả Kế hoạch Tiết kiệm Trump. Anh có nói chuyện với ông ấy về việc đó không?

Bill Ackman: Tôi không nói chuyện với ông ấy về các tài khoản baby, nhưng tôi có trình bày ý tưởng dẫn đến cái giờ gọi là Kế hoạch Tiết kiệm Trump, mà tôi nghĩ sẽ rất quan trọng. Về cơ bản đó là một kế hoạch 401(k) cho mọi người Mỹ. Vậy nên nếu bạn là tài xế Uber hay nhân viên nhà hàng, và công ty bạn không có kế hoạch 401(k) hay kế hoạch miễn thuế, giờ bạn có thể lập một cái rất dễ dàng, và chính phủ sẽ đối ứng.

Úc và thậm chí cả Mexico có các hệ thống lương hưu yêu cầu bạn dành ra một tỷ lệ đáng kể thu nhập của mình vào một tài khoản tăng gộp cho lúc nghỉ hưu. Người Úc trung bình giờ có khoản tiết kiệm gấp nhiều lần người Mỹ trung bình nhờ sức mạnh của lãi kép. Lãi kép giải quyết rất nhiều vấn đề, và chúng ta phải khiến mọi người Mỹ tham gia.

Nhân tiện, có người nói, “Thôi, tôi sẽ không mở tài khoản Trump cho con mình vì tôi không thích cái tên Trump account.” Được thôi, nghe thật ngớ ngẩn. Vậy nên tôi nghĩ ông ấy đã làm được một số việc rất tốt.

Allison Shontell: Còn nếu họ không có thu nhập dư dả để làm điều đó thì sao?

Bill Ackman: Bạn dành ra ít tiền hơn, và chắc chắn tận dụng khoản đối ứng 1.000 đô. Bạn chỉ cần bắt đầu để dành tiền cho hưu trí. Nếu họ có thể làm được ở Mexico, nơi mức lương thấp hơn nhiều và có yêu cầu để dành một tỷ lệ còn cao hơn, thì chúng ta cũng có thể làm được ở đây.

6. Chủ nghĩa tư bản, khả năng chi trả & hoạt động từ thiện

Allison Shontell: Một trong những câu nói anh chia sẻ với chúng tôi gần đây là, “Ý nghĩa cuộc sống rốt cuộc được đo bằng việc bạn tác động tích cực đến bao nhiêu người, và tôi nghĩ bạn có thể làm điều đó chỉ bằng cách là một nhà tư bản.” Tôi đồng ý — ở Fortune, chúng tôi cho rằng chủ nghĩa tư bản, khi được thực hiện tốt, có thể giải quyết rất nhiều vấn đề. Nhưng rồi nhìn vào khoảng cách giàu nghèo, và rõ ràng vì sao người ta tức giận. Khả năng chi trả thật tệ, và khoảng cách giàu nghèo chưa bao giờ lớn hơn thế. Tại sao nó thường không mang lại cảm giác tốt cho người Mỹ lao động trong một xã hội tư bản?

Bill Ackman: Hãy lấy thành phố New York làm ví dụ thu nhỏ và nói về khả năng chi trả. Lấy tiền thuê nhà và chi phí nhà ở: tại sao nhà ở lại đắt đỏ đến vậy ở New York City? Vì các thị trưởng cánh tả đã khiến việc xây dựng trở nên rất khó khăn cho các nhà phát triển. Khi tiền thuê bị đóng băng, nó khiến vấn đề càng tệ hơn. Ở nhiều tòa nhà tại New York, một nửa số người thuê thuộc diện kiểm soát giá thuê và tiền thuê của họ bị đóng băng, trong khi nửa còn lại theo giá thị trường tự do. Chủ nhà làm gì để trang trải chi phí lãi vay? Tăng tiền thuê ở nửa thị trường tự do vì họ không thể tăng ở nửa kia. Chính sách tồi dẫn đến vấn đề về khả năng chi trả.

Tại sao chi phí năng lượng lại cao đến vậy ở bang New York? Vì chúng ta đã đóng cửa điện hạt nhân, mất 15 năm để được duyệt một đường ống dẫn, và chúng ta đã cấm khai thác khí đá phiến (fracking) ở bang New York, nên chúng ta phải nhập khí tự nhiên từ Pennsylvania. Chính sách tồi! Chúng ta có thể sửa được rất nhiều vấn đề này bằng chính sách tốt hơn nhiều. Nhìn vào Florida — một bang được quản lý cực kỳ tốt. Tiền thuê nhà ở Austin, Texas đã giảm mạnh vì họ tạo điều kiện thực sự dễ dàng để xây dựng. Ở New York, có khoảng 60.000 căn hộ bị rút khỏi thị trường vì chi phí cải tạo không thể thu hồi lại được theo các quy định kiểm soát giá thuê.

Bạn muốn những người như Ken Griffin đặt trụ sở Citadel ở đây và chi 250 triệu đô cho một căn hộ, vì khoản mua đó khiến tòa nhà khả thi về mặt kinh tế, tạo ra việc làm xây dựng, và mang đến những người có thu nhập cao đóng thuế. 10% người giàu nhất tạo ra 70% doanh thu thuế — nghe không có vẻ bất công. Bạn không muốn khiến những Elon Musk phải rời đi. Nhìn vào California với đề xuất thuế tài sản 5% — chắc chắn chính sách thuế tồi sẽ đẩy tài sản ra đi.

Chúng ta có hai vấn đề lớn: lãng phí và gian lận khổng lồ trong chính phủ, và chính sách kinh tế/thuế tồi. Chủ nghĩa xã hội là một thảm họa. Nếu những kế hoạch xã hội chủ nghĩa này được thực hiện ở New York City, hãy chờ xem chuyện gì xảy ra.

Allison Shontell: Với tư cách vừa là CEO vừa là tỷ phú, có điều gì mà những người điều hành các công ty lớn có thể làm nhiều hơn để giúp nhân viên cảm thấy dễ chịu hơn không?

Bill Ackman: Bạn không cần phải lo lắng cho nhân viên của Pershing Square vì chúng tôi vận hành một doanh nghiệp cực kỳ có lãi với một đội ngũ rất nhỏ. Nhưng chúng tôi có tác động vượt xa 40 con người của mình vì chúng tôi là cổ đông quan trọng ở các công ty lớn.

Quan điểm của tôi về chủ nghĩa tư bản là tôi đã dành khá nhiều thời gian cho hoạt động từ thiện, và nó kém hiệu quả hơn nhiều so với chủ nghĩa tư bản trong việc giải quyết vấn đề. Bạn tạo ra nhiều việc làm hơn nhiều với chủ nghĩa tư bản so với từ thiện. Các tổ chức phi lợi nhuận thường thiếu quản trị đẳng cấp, thiếu cơ chế khuyến khích bằng cổ phần, thiếu áp lực thị trường, hay hoạt động M&A. Kết quả là, hoạt động từ thiện có thể lãng phí rất nhiều tiền và các tổ chức có thể bị thâu tóm hoặc đi chệch sứ mệnh.

Allison Shontell: Anh nói điều này như một người đã điều hành một quỹ trong 20 năm và trao 1 tỷ đô tiền tài trợ và đầu tư. Jeff Bezos gần đây nói rằng làm tốt công việc của mình ở Amazon tạo ra giá trị kinh tế to lớn, song song với hoạt động từ thiện. Anh nghĩ thế nào về việc triển khai tài sản của mình theo cách tác động nhất?

Bill Ackman: Sáng kiến lớn gần đây của chúng tôi là ra mắt một viện nghiên cứu và phục hồi chức năng não bộ (AOI). Ban đầu nó được cấp vốn từ nguồn phi lợi nhuận, nhưng sẽ có các thành phần vì lợi nhuận tập trung vào các giải pháp cho bệnh nhân liên quan đến não bộ và tuổi thọ. Điều này sẽ dẫn đến các thiết bị, phân tử, và kỹ thuật làm nền tảng cho việc ra mắt các doanh nghiệp vì lợi nhuận để đưa công nghệ đến bệnh nhân theo thời gian.

Chúng tôi chia sẻ giá trị cổ phần được tạo ra từ các doanh nghiệp tách ra này với những người làm việc tại viện, tương tự như ở Pershing Square. Nó kết hợp những điều tốt nhất của mô hình phi lợi nhuận và vì lợi nhuận. Trong hoạt động từ thiện, chúng tôi tập trung vào những khoảng trống trên thị trường vốn mà một giải pháp vì lợi nhuận chưa tồn tại — chẳng hạn như nghiên cứu khoa học cơ bản còn quá xa doanh thu để vốn mạo hiểm quan tâm.

7. Tuổi thơ, khởi đầu sự nghiệp & bài học rút ra

Allison Shontell: Sự nghiệp của Bill được định hình bởi niềm tin vững chắc. Lớn lên trong một gia đình doanh nhân thành đạt, anh học được từ nhỏ giá trị của việc tự kiếm sống. Động lực đó đưa anh từ Harvard đến việc khởi lập quỹ đầu cơ đầu tiên, một phần được tài trợ nhờ việc gọi điện thoại ngẫu nhiên cho một số nhà đầu tư giàu nhất nước Mỹ. Tất cả dẫn đến Pershing Square, một công ty đầu tư có ảnh hưởng lớn với cổ phần đáng kể ở Amazon, Uber, và Microsoft, nơi Bill và đội ngũ nhỏ của mình chỉ chọn khoảng chục công ty để đầu tư. Anh là một tín đồ của Warren Buffett và có tham vọng lớn là cuối cùng sẽ vượt qua sự nghiệp đầu tư 60 năm của Buffett.

Quay lại kho lưu trữ về Bill Ackman: cha anh từng nói anh sẽ không nhận được một xu thừa kế nào, nên tốt hơn hết hãy tự kiếm tiền. Anh đặt ra những mốc tài chính đầy tham vọng cho bản thân. Trong kỷ yếu trường, anh được gọi là “rất lắm lời”, và một người bạn viết, “Miệng kín thì không hớ.” Điều gì đã tạo nên một Bill Ackman như ngày hôm nay?

Bill Ackman: Cha mẹ tôi đóng vai trò rất lớn. Mẹ tôi là một nhà hoạt động ở Chappaqua, New York. Chuyến tàu diesel của chúng tôi luôn trễ giờ, khiến bữa tối bị lùi lại sau 8 giờ tối. Mẹ tôi tham gia và lãnh đạo Hội đồng Hành khách Tuyến Upper Harlem Line, tổ chức một chiến dịch thu thập chữ ký, mang nó đến Albany, và khiến tuyến đường sắt được cải tạo lại, giúp bố tôi về nhà sớm hơn. Vậy nên tôi đã chứng kiến chủ nghĩa hành động ngay từ khi còn nhỏ.

Bố tôi làm trong ngành môi giới thế chấp bất động sản — một ngành kiểu “ăn được gì thì ăn.” Ông kiên quyết yêu cầu tôi tự đứng trên đôi chân của mình. Tôi chưa bao giờ được cho tiền tiêu vặt; nếu muốn tiền, tôi phải tự khởi nghiệp — đánh bóng xe, chăm sóc bãi cỏ, chăm sóc cây, đào rãnh.

Hồi trung học, tôi nói với bố mình rằng tôi sẽ là triệu phú ở tuổi 30, có 100 triệu đô ở tuổi 40, và một tỷ đô ở tuổi 50.

Allison Shontell: Và anh đã đạt được sớm hơn dự kiến! Điều gì tạo ra sự khác biệt lớn nhất?

Bill Ackman: Tôi có động lực cực lớn. Vào được Harvard. Trong thời gian học đại học, tôi làm việc cho Harvard Student Agencies, bán quảng cáo cho Let’s Go Travel Guides, kiếm được 14.000 đô tiền hoa hồng, cảm giác như trúng số. Sau đại học, tôi làm việc với bố tôi trong lĩnh vực bất động sản, nhưng nhận ra tôi muốn trở thành nhà đầu tư ở phía chính chủ (principal) hơn là phía dịch vụ.

Bố tôi giới thiệu tôi với Leonard Marx, người đã khuyên tôi đọc The Intelligent Investor của Benjamin Graham, điều đó dẫn tôi đến với Warren Buffett. Tôi đến Trường Kinh doanh Harvard để học đầu tư, mua cổ phiếu đầu tiên của mình, và nó tăng giá!

Allison Shontell: Khi anh khởi lập Gotham Partners, anh nhìn vào danh sách Forbes 400 và gọi điện ngẫu nhiên cho họ.

Bill Ackman: Lý thuyết của tôi là: nếu tôi muốn huy động 10 triệu đô (tối thiểu 3 triệu), tại sao không hỏi những người giàu nhất thế giới xin một khoản nhỏ? Những người có tinh thần khởi nghiệp thường ngưỡng mộ những doanh nhân trẻ. 95% từ chối chúng tôi, nhưng 5 hay 6 người đã cho chúng tôi 3 triệu đô để khởi lập Gotham.

Sau 10 năm ở Gotham, chúng tôi đã mắc sai lầm — cụ thể là mở rộng phạm vi hoạt động để bao gồm cả tài sản tư nhân trong một quỹ đầu cơ có quyền rút vốn. Trộn lẫn tài sản tư nhân kém thanh khoản với vốn có thể rút ra tạo ra sự phức tạp khổng lồ. Khi tôi khởi lập Pershing Square ở tuổi 37, tôi đã trình bày rằng tôi là nhà quản lý quỹ đầu cơ giàu kinh nghiệm nhất so với tuổi của mình, vì tôi đã từng khởi lập một quỹ, đã có thành công, và đã học được từ sai lầm. Ở Pershing, chúng tôi nghiên cứu và trân trọng những sai lầm.

Allison Shontell: Anh khởi lập Pershing Square với 54 triệu đô, trong đó 50 triệu đến từ Joe Steinberg ở Leucadia National.

Bill Ackman: Joe Steinberg đã cho chúng tôi 50 triệu đô. Sự chứng thực từ một nhóm nhà đầu tư có tên tuổi đã mang lại cho chúng tôi độ tín nhiệm để bắt đầu.

8. Chiến lược đầu tư, quản trị hội đồng & các IPO của Pershing Square

Allison Shontell: Anh từng có những thương vụ thắng lớn tuyệt vời như General Growth Properties và Canadian Pacific Railroad. Những đặc điểm chung của các khoản cược tốt nhất của anh là gì?

Bill Ackman: Trước hết và quan trọng nhất, doanh nghiệp cốt lõi phải tốt — lý tưởng nhất là tuyệt vời. Chúng tôi tìm những doanh nghiệp tuyệt vời đã gặp khó khăn mà chúng tôi có thể giúp giải quyết vấn đề. Chủ nghĩa cổ đông tích cực đã giúp khôi phục lại cán cân quyền lực giữa chủ sở hữu và ban lãnh đạo/hội đồng quản trị.

Ở General Growth, cổ phiếu giảm 99,5%, nợ nần không thể tái cấp vốn. Mọi người đều nghĩ vốn chủ sở hữu sẽ bị xóa sổ. Chúng tôi mua 25% công ty, tôi vào hội đồng quản trị, và dẫn dắt một cuộc tái cấu trúc trong đó tất cả chủ nợ được trả đủ 100 xu trên mỗi đô la cộng lãi, và vốn chủ sở hữu giữ được giá trị khổng lồ.

Với Chipotle, trong cuộc khủng hoảng an toàn thực phẩm của họ, chúng tôi mua 10%, gia nhập hội đồng quản trị, thuyết phục nhà sáng lập Steve Ells trở thành Chủ tịch, và tuyển Brian Niccol làm CEO.

Những lúc khác, tư duy ngắn hạn của thị trường lại tạo ra những cơ hội lớn. Chúng tôi mua Hilton trong một cơn hoảng loạn vĩ mô khi nó được điều hành bởi Chris Nassetta, người điều hành giỏi nhất trong ngành khách sạn. Chúng tôi mua Microsoft và Amazon khi biến động thị trường tạo ra mức giá rẻ. Bạn không muốn trở thành kẻ chạy theo đám đông trên thị trường; bạn muốn nhìn về hướng ngược lại và đưa ra quyết định độc lập về mặt cảm xúc.

Allison Shontell: Điều gì tạo nên một hội đồng quản trị thực sự vững mạnh?

Bill Ackman: Bạn muốn có chuyên môn trong ngành mà không cần một hội đồng toàn những giám đốc điều hành ngành đó cứ liên tục nghi ngờ CEO. Quan trọng nhất, bạn muốn những người sẵn sàng nói thẳng sự thật với CEO, mà không lo mất ghế trong hội đồng. Quá nhiều thành viên hội đồng ngại thách thức CEO vì họ muốn có được những đề xuất công việc trong tương lai. Một thành viên hội đồng giỏi có lợi ích gắn liền (skin in the game), trí tuệ, tính cách, và không rụt rè. Ở Pershing Square, cả năm thành viên hội đồng độc lập đều là cổ đông đáng kể.

Allison Shontell: Anh gần đây có hai đợt IPO. Chúng phù hợp thế nào với chiến lược dài hạn và tham vọng vượt qua kỷ lục 60 năm của Warren Buffett?

Bill Ackman: Pershing Square Inc. là công ty quản lý của chúng tôi. 98% vốn của chúng tôi nằm ở các công ty đại chúng, và nhân viên là những cổ đông lớn nhất. Điều này mang lại cho chúng tôi nguồn vốn vĩnh viễn, tương tự như Berkshire Hathaway. Trong ngành quản lý tài sản, áp lực rút vốn thường buộc các nhà quản lý phải bán ra vào thời điểm tồi tệ nhất. Tâm lý bầy đàn khiến nhà đầu tư mất tiền. Chúng tôi xây dựng một mô hình xoay quanh nguồn vốn không thể rời đi, cho phép chúng tôi đầu tư dài hạn thay vì tập trung vào biến động cổ phiếu trong 90 ngày như các “pod shop” (Citadel, Millennium). Việc đưa công ty quản lý lên sàn đảm bảo doanh nghiệp tồn tại vượt ra ngoài bản thân tôi.

Chúng tôi cũng ra mắt Pershing Square USA, một phương tiện đại chúng có thanh khoản, thu phí 2% và không có phí hiệu suất, giao dịch ở mức chiết khấu khoảng 20% so với NAV. Nó mang lại cho nhà đầu tư quyền tiếp cận danh mục đầu tư tín nhiệm cao của chúng tôi (như Uber) với giá chiết khấu.

9. Valeant, Herbalife, Carl Icahn & sự xoay chuyển của công ty

Allison Shontell: Không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Vào giữa những năm 2010, các khoản đầu tư vào Valeant Pharmaceuticals và Herbalife đã xóa sổ hàng tỷ đô. Có một giai đoạn 2 năm rưỡi mà có vẻ như Pershing Square sắp kết thúc. Hãy kể lại cách anh tự vực dậy mình.

Bill Ackman: Chúng tôi đầu tư thụ động vào Valeant Pharmaceuticals. Các thực hành kinh doanh đáng ngờ dần lộ ra, và họ sử dụng quá nhiều nợ. Tôi gia nhập hội đồng quản trị để cố gắng sửa chữa nó — nhìn lại, bán đi có lẽ đã tốt hơn. Khi Valeant gặp khó khăn và vụ bán khống Herbalife kéo dài, nhà đầu tư bắt đầu rút vốn. Nó tạo ra hiệu ứng “bank-run”, áp lực bán ra càng đè giá cổ phiếu của chúng tôi xuống thấp hơn.

Khoảng một phần ba vốn của chúng tôi nằm trong phương tiện đại chúng của mình, Pershing Square Holdings (4 tỷ đô). Tôi nhận ra rằng nếu toàn bộ vốn của quỹ mở rời đi, chúng tôi sẽ có 100% vốn vĩnh viễn. Để củng cố điều này, tôi cá nhân vay 300 triệu đô — khoản vay cá nhân không thế chấp lớn nhất từng được J.P. Morgan Chase cấp — và mua một lượng cổ phần lớn trong phương tiện đại chúng của chúng tôi.

Tôi triệu tập toàn bộ nhân viên và nói: “Chúng ta có vốn vĩnh viễn. Tất cả những gì chúng ta cần làm là bám sát các nguyên tắc cốt lõi, làm việc chăm chỉ, và tăng gộp để thoát ra khỏi khó khăn.” Vốn giảm từ 18 tỷ đô xuống 4 tỷ đô ở đáy, nhưng chúng tôi đã có tám năm tốt nhất trong lịch sử của mình kể từ đó.

Allison Shontell: Còn cuộc đối đầu của anh với Carl Icahn về Herbalife thì sao?

Bill Ackman: Chúng tôi bán khống Herbalife bằng các vị thế bán khống cổ phiếu, tin rằng đó là một mô hình đa cấp kiểu kim tự tháp. Carl đứng ở phía đối lập, mua 1 tỷ đô cổ phiếu để tạo ra một cú ép bán khống (short squeeze). Chúng tôi từng có mâu thuẫn trước đó khi ông ấy không giữ lời, chúng tôi kiện ông ấy, thắng sau 8 năm, và khi ông ấy đề nghị làm bạn, tôi đã dùng hai từ chọn lọc (“cút đi”). Ông ấy chờ đợi trong bóng tối để trả thù và ép giá vị thế bán khống của chúng tôi.

Trải nghiệm đó khiến chúng tôi hoàn toàn từ bỏ việc bán khống — chúng tôi sẽ không bao giờ bán khống cổ phiếu nữa. Carl và tôi từ đó đã chôn vùi hiềm khích và “làm hòa”, dù ông ấy vẫn không phải là lựa chọn hàng đầu của tôi cho một đối tác kinh doanh!

Allison Shontell: Trong văn phòng anh có một danh sách kiểm tra khắc trên đá đặt trên bàn. Đó là để làm gì?

Bill Ackman: Đó là một danh sách kiểm tra đầu tư nêu ra các đặc điểm chất lượng doanh nghiệp nghiêm ngặt mà chúng tôi yêu cầu trước khi đầu tư, và các quy tắc về những điều chúng tôi sẽ không bao giờ làm. Danh sách kiểm tra giúp bạn giữ kỷ luật.

10. Văn hóa, năng suất & mục tiêu tương lai

Allison Shontell: Pershing Square có khoảng 48 người. Anh xây dựng một văn hóa bền vững lâu dài như thế nào?

Bill Ackman: Chúng tôi tin tưởng mạnh mẽ vào việc làm việc tại văn phòng: 5 ngày một tuần, 10 tháng trong năm. Vào mùa hè, đội ngũ đầu tư cùng tập trung ở Bridgehampton, Long Island. Chúng tôi tuyển những người có nhân cách tốt mà bạn muốn dành thời gian cùng.

Thù lao dựa trên hiệu suất tổng thể của danh mục đầu tư, không phải P&L cá nhân, giúp loại bỏ mâu thuẫn nội bộ. Mọi nhân viên — từ lễ tân, nhân viên vệ sinh cho đến các nhà phân tích — đều sở hữu hàng triệu đô cổ phần. Chúng tôi chăm sóc đội ngũ của mình với đồ ăn chất lượng cao, phòng gym, hệ thống lọc không khí, và chăm sóc sức khỏe. Chúng tôi chưa từng có một trường hợp nghỉ việc ngoài ý muốn nào trong thập kỷ qua.

Allison Shontell: Anh từng đặt mục tiêu cho tuổi 30, 40, và 50. Mục tiêu của anh cho tuổi 60, 70, 80 và xa hơn là gì?

Bill Ackman: Giờ đây trọng tâm là tuổi thọ — giữ sức khỏe, không đường, gần như không rượu bia. Tôi có một cô con gái 7 tuổi, nên khi tôi 80 tuổi, con bé sẽ 27 tuổi. Tôi muốn ở bên gia đình lâu dài và tiếp tục tăng gộp các khoản đầu tư trong thời gian dài. Buffett giỏi một phần vì ông ấy sống lâu và kiên trì với nó.

Allison Shontell: Anh có lời khuyên gì cho ai đó đang xây dựng sự nghiệp ngày nay?

Bill Ackman: Ngày nay bạn có thể học bất cứ điều gì mà thậm chí không cần đọc sách — chỉ cần yêu cầu AI dạy bạn. AI sẽ biến đổi giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Một mô hình AI tiên phong đã tốt hơn nhiều bác sĩ trong việc chẩn đoán triệu chứng.

Siêu trí tuệ cuối cùng sẽ được cung cấp cho tất cả mọi người gần như miễn phí. Trí tuệ trên mỗi đô la đang tăng gộp cực nhanh. Đó là một thế giới tuyệt vời phía trước.

Allison Shontell: Bill, cảm ơn anh rất nhiều vì đã chia sẻ suy nghĩ của mình với Fortune hôm nay.

Bill Ackman: Cảm ơn, tôi thực sự rất thích cuộc trò chuyện này.

↑ Đầu bài