Website này nói về điều gì, nội dung được trình bày dưới hình thức nào, và vì sao tôi bắt đầu xây dựng nó?
Dưới đây là một phần giới thiệu ngắn, sau đó là đến phần mở rộng
Phiên bản ngắn
Đa Thức là một website về đầu tư, kinh tế, thị trường tài chính, tài chính hành vi, những mô hình tư duy và xu hướng công nghệ.
Website này bắt đầu từ nhu cầu tự học. Trong quá trình học, tôi nhận ra rằng thông tin chỉ thực sự có giá trị khi được sắp xếp, liên kết và đặt vào đúng bối cảnh. Nếu không, chúng ta rất dễ bị cuốn theo những mảnh tin rời rạc mà bỏ lỡ bức tranh lớn.
Phần lớn nội dung trên Đa Thức được chuyển hóa từ các bài phỏng vấn, hội thảo, bài phát biểu, memo, podcast và video — chủ yếu bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung — rồi được biên tập lại thành bài viết dài (long-form text). Đây là định dạng tôi học tốt nhất: cho phép đọc chậm, đọc nhanh, quay lại, so sánh và suy nghĩ theo cách phi tuyến.
Ngoài việc dịch và biên tập, tôi bổ sung bối cảnh, giải thích các nhân vật và liên kết các bài viết với nhau, nhằm tạo ra một hệ thống nội dung có thể lần theo, mở rộng và đào sâu dần — thay vì những bài viết đứng riêng lẻ.
Đa Thức được xây dựng trước hết cho hành trình học của chính tôi, và cho những người cũng học tốt hơn khi đọc, thay vì chỉ xem video hay nghe podcast.
Bây giờ, chuyển sang phiên bản mở rộng
Mục tiêu
Đa Thức bắt đầu từ một nhu cầu rất cá nhân: tự học.
Tôi quan tâm đến đầu tư, giao dịch và thị trường tài chính. Trong nhiều năm, phần lớn thời gian của tôi dành cho việc đọc, nghe, xem mọi thứ có thể tiếp cận được xoay quanh các chủ đề này — từ kinh tế vĩ mô, tài chính hành vi, lịch sử thị trường, cho đến công nghệ và những mô hình tư duy nền tảng.
Nhưng càng học, tôi càng nhận ra một vấn đề:
thông tin thì ngày càng nhiều, còn sự hiểu thì không tăng tương ứng.
Nếu không tổng hợp, không sắp xếp, không liên kết các ý tưởng lại với nhau, chúng ta rất dễ bị cuốn theo những tin tức nóng hổi, những quan điểm rời rạc, và đánh mất bức tranh toàn cảnh.
Ban đầu, tôi dùng Obsidian để ghi chép, liên kết và hệ thống hóa những gì mình học. Về sau, tôi nghĩ: có thể cũng sẽ có những người khác thích đọc theo cách này — chậm hơn, sâu hơn, có cấu trúc hơn. Và biết đâu, trong quá trình đó, họ còn giúp tôi nhìn ra những góc mà chính tôi bỏ sót.
Từ suy nghĩ đó, Đa Thức ra đời.
Nội dung
Đa Thức xoay quanh các chủ đề:
- Đầu tư và thị trường tài chính
- Kinh tế và tài chính hành vi
- Những mô hình tư duy và ý tưởng nền tảng
- Công nghệ và các xu hướng dài hạn
Cụ thể, bạn có thể tìm thấy:
- Các bài phỏng vấn, bài viết, thư gửi cổ đông của những nhà đầu tư và nhà quản lý quỹ lớn
- Thư gửi nhân viên, bài phát biểu của lãnh đạo các doanh nghiệp và tập đoàn
- Phân tích, nhận định thị trường từ các chuyên gia
- Giới thiệu hoặc trích đoạn mở đầu của những cuốn sách tôi thấy có giá trị
- Một phần nhỏ là các bài tự luận và nghiên cứu của chính tôi
Nguồn chính của các nội dung này đến từ YouTube, podcast, memo, bài báo và transcript — phần lớn bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung, được tôi chuyển ngữ và biên tập lại.
Hình thức
Tất cả nội dung trên Đa Thức đều ở dạng bài viết dài (long-form text).
Tôi biết điều này đi ngược lại xu hướng tiêu thụ thông tin ngắn, nhanh, thiên về hình ảnh và video hiện nay. Nhưng đây là một lựa chọn có chủ ý — và tôi sẽ giải thích rõ lý do ở phần dưới.
Cách tôi học và tổng hợp
Quá trình học của tôi bắt đầu bằng việc xây dựng các danh sách mở:
- Những nhà đầu tư, nhà quản lý quỹ tôi muốn học
- Những nhà lãnh đạo doanh nghiệp tôi muốn theo dõi
- Các chủ đề về đầu tư, kinh tế, tài chính
- Các mô hình tư duy, khái niệm hành vi, mô hình nền tảng
- Những sự kiện lịch sử quan trọng
Các danh sách này luôn được cập nhật bất cứ khi nào tôi có thêm câu hỏi mới.
Từ đó, tôi tìm và theo dõi toàn bộ những gì liên quan: bài phỏng vấn, bài viết, bài phát biểu, thư từ, hội thảo. Với video và podcast, tôi không học theo cách “xem” hay “nghe” thông thường. Tôi chuyển chúng thành văn bản, làm sạch, biên tập lại để có thể đọc, phân tích và liên kết.
Bạn có thể xem chi tiết cách tôi xử lý video và podcast ở đây.
Giá trị tôi bổ sung
Ngoài việc dịch và biên tập, tôi cố gắng bổ sung ba lớp giá trị:
Thứ nhất, giải thích bối cảnh và nhân vật.
Nhiều bài nói chuyện chứa rất nhiều dẫn chiếu lịch sử, nhân vật, sự kiện mà độc giả Việt Nam có thể không quen thuộc. Tôi thêm các chú giải ngắn để người đọc nắm được hàm ý phía sau câu chữ.
Thứ hai, đặt nội dung vào đúng thời điểm.
Một bài viết hay bài phát biểu chỉ thực sự có ý nghĩa khi ta hiểu nó được nói ra trong hoàn cảnh nào.
Ví dụ, một lời kêu gọi mua cổ phiếu Mỹ sẽ mang ý nghĩa hoàn toàn khác nếu nó được viết ở đỉnh hưng phấn so với đáy của khủng hoảng tài chính 2008.
Thứ ba, liên kết thay vì cô lập.
Tôi cố gắng không để mỗi bài viết đứng một mình. Từ một bài phỏng vấn hay bài phát biểu, tôi lần theo tất cả những khái niệm, nhân vật, tác giả được nhắc đến và liên kết chúng lại. Tôi gọi cách làm này là “vết dầu loang”: từ một điểm dẫn dắt, mở ra nhiều hướng học khác nhau.
Vì sao tôi bắt đầu Đa Thức
Khi bắt đầu Đa Thức, tôi biết mình đang đi ngược lại một xu hướng đã trở thành mặc định: chúng ta ngày càng tiêu thụ thông tin bằng video ngắn.
Một phần vì cuộc sống bị chia nhỏ thành những mảnh thời gian vụn. Ban đầu là tận dụng thời gian chết. Dần dần, nó trở thành thói quen. Não bộ quen với những mẩu rời rạc, hơn là những dòng suy nghĩ dài.
Tôi không phê phán xu hướng đó.
Vấn đề chỉ là: tôi không học được theo cách đó.
Với video và podcast, tôi bị ép đi theo một tốc độ cố định. Có đoạn không quan trọng vẫn phải nghe. Có ý hay thì không thể dừng lại để suy nghĩ. Việc tạm dừng rồi quay lại đúng chỗ dở dang khó hơn nhiều so với việc mở lại một trang sách.
Với chữ thì ngược lại. Tôi có thể đọc nhanh, đọc chậm, bỏ qua, quay lại, so sánh, liên kết — một quá trình phi tuyến, phù hợp với cách tư duy của tôi.
Tôi đã viết kỹ hơn về điều này trong bài Đọc sách vs. Xem video và Nghe podcast.
AI và sự thay đổi
Dù vậy, tôi cũng không thể phủ nhận: rất nhiều tri thức thực tiễn trong đầu tư hiện nay nằm ở video — đặc biệt là các buổi phỏng vấn, hội thảo, phát biểu.
Trong nhiều năm, tôi đã bỏ qua chúng.
AI thay đổi điều đó.
Lần đầu tiên, tôi có thể lấy transcript, làm sạch nó, chuyển một cuộc trò chuyện nói thành một văn bản mạch lạc. Những video dài hai tiếng trở thành những “bài viết” tôi có thể học theo cách tối ưu nhất cho mình: đọc nhanh, đọc sâu, đọc chọn lọc.
Tôi đã làm điều này với rất nhiều nội dung — và lượng kiến thức thu được khiến tôi nhận ra mình đã bỏ lỡ nhiều đến mức nào. Quan trọng hơn, tôi thay đổi hoàn toàn cách nhìn về YouTube: từ một kênh giải trí thành một thư viện tri thức thời gian thực.
Đa Thức
Đa Thức hình thành từ nhu cầu sắp xếp, hệ thống hóa và chia sẻ những nội dung tôi đã chuyển hóa từ video sang chữ.
Một phần để phục vụ hành trình học của chính tôi.
Một phần dành cho những người — có lẽ không nhiều — cũng học tốt hơn khi đọc, thay vì xem video hay nghe podcast.
Nếu bạn là một trong số đó, có thể bạn sẽ thấy Đa Thức hữu ích
Liên hệ
Tôi là một nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường chứng khoán và dành phần lớn thời gian tìm hiểu, học tập thông qua sách vở và qua chính thực tế thị trường.
Bạn có thể liên hệ với tôi qua Facebook hoặc Substack hoặc email